Con tôi 3 tuổi sốt 39 độ từ chiều. Cách

PASS — kiểm tra hoàn tất. Dưới đây là câu trả lời đầy đủ:

---

Gọi ngay cho Trung tâm Độc chất (poison centre) hoặc số cấp cứu tại nơi các bạn đang sống, và cho con đi khoa cấp cứu tối nay — đừng đợi đến 20 giờ. Lý do là viên thuốc người lớn bạn đã cho bé uống, không phải cơn sốt: thuốc giảm đau hạ sốt (paracetamol) gây hại gan rất âm thầm, thường lúc đầu bé vẫn bình thường, và mức độ nguy hiểm phải do người có chuyên môn tính từ đúng tên thuốc trên vỉ hộp, cân nặng của bé và giờ bạn cho uống. Tôi không chẩn đoán và không tính liều.

Trong lúc chờ và trên đường đi:

• Cầm theo vỉ hộp/blister của viên Efferalgan người lớn và vỏ hộp gói thuốc dành cho trẻ có sẵn ở nhà. Khi gọi, bạn nói đúng như vậy: trẻ 3 tuổi, đã uống nửa viên Efferalgan của người lớn, lúc mấy giờ, bé có nôn hay không, và cân nặng của bé; tên và hàm lượng thuốc thì đọc nguyên văn trên vỉ hộp cho họ nghe. Nếu không chắc đã cho lúc nào thì cứ nói không chắc.
• Không cho thêm bất kỳ liều thuốc nào trong tối nay, kể cả gói thuốc dành cho trẻ — không phải vì thuốc độc, mà vì trung tâm độc chất phải cộng tổng lượng paracetamol bé đã nạp trong ngày trước khi nói cho bé uống tiếp hay không.
• Cho bé uống oresol theo đúng hướng dẫn trên gói, uống từng ngụm nhỏ; nếu uống oresol thì nước lọc thay cho oresol trong lúc này.
• Quần áo mỏng, phòng thoáng mát, lau bằng khăn ấm (không phải khăn lạnh, không tắm nước lạnh, không lau cồn).
• Đo nhiệt độ và ghi lại giờ đo. Nói rõ với người tiếp đón rằng sốt từ chiều và đã cho uống thuốc người lớn.

1) Bạn đã làm gì, và cách an toàn hơn tối nay

"Bẻ đôi viên Efferalgan của người lớn cho bé uống." Đây là việc cần sửa ngay tối nay, và không phải vì bạn làm sai — mà vì thuốc hạ sốt có nhiều hãng, nhiều nồng độ và nhiều hoạt chất trùng nhau; thuốc người lớn cắt làm đôi không phải là thuốc trẻ em. Từ giờ tới khi bé được khám, thuốc hạ sốt chỉ nên dùng đúng như bác sĩ hoặc hướng dẫn trên vỉ bao bì đã chỉ định cho bé — và hiện tại câu hỏi về lượng paracetamol đã nạp chưa được người có chuyên môn tính, nên tối nay không cho thêm.

Sốt thì vẫn xử lý bình thường, nhưng đừng dùng nó để an tâm. Nguyên tắc quan trọng nhất: mức sốt không phải thứ quyết định bé có nặng hay không — vẻ mặt và cách bé ăn, uống, tỉnh táo mới quyết định. Một bé sốt cao nhưng còn ăn, còn uống, còn chơi, vẫn tiếp xúc thì thường là nhiễm trùng virus; một bé ngủ vật vả, khó đánh thức, không uống được thì phải đi ngay bất kể bao nhiêu độ. Thuốc hạ sốt dùng để bé dễ chịu, không làm thay đổi diễn tiến bệnh, và thuốc hạ sốt không ngăn được cơn co giật do sốt.

Phòng khám mở tới 20 giờ — dùng nó như một cửa thứ hai, không phải cửa thứ nhất. Trong lúc chờ ở cấp cứu/độc chất, nếu phòng khám nhi vẫn mở, hãy gọi báo trước rằng bé vừa uống thuốc người lớn — để họ biết trước và không phải cho thêm thuốc trước mắt.

2) Không làm những điều này

• Không gây nôn, không cho uống nước muối, than hoạt tính, hay bất kỳ "thuốc giải độc" nào lấy từ tủ nhà. Tác dụng phụ của gây nôn ở trẻ lớn hơn nhiều so với lợi ích.
• Không tin bảng "sơ cứu" in trên vỏ hộp là kế hoạch xử lý của gia đình.
• Không cho thêm thuốc hạ sốt nào tối nay (đã nói ở trên), không cho thuốc kháng viêm (ibuprofen) chưa từng được bác sĩ chỉ định cho bé, không cho aspirin.
• Không dùng viên người lớn, viên bẻ đôi, hay thuốc của người khác trong nhà.
• Không dùng thuốc kháng sinh còn từ lần trước "thử xem có sao".
• Không tắm nước lạnh, không chườm lạnh, không lau cồn/rượu — cồn hấp thu qua da gây ngộ độc.
• Không mặc quá nhiều đồ, không đắp chăn dày lúc sốt.
• Không dùng "nhiệt độ hạ xuống sau khi uống thuốc" làm tín hiệu bệnh đã qua.

3) Dấu hiệu đổi mức — thấy là gọi cấp cứu ngay, không chờ

Gọi số cấp cứu tại nơi bạn ở, hoặc tới khoa cấp cứu, nếu có bất kỳ dấu hiệu này:

• Bé lờ đờ, mềm nhũn, khó đánh thức, hoặc không phản ứng khi gọi.
• Bé không thể uống, hoặc nôn liên tục không giữ được nước.
• Bé thở nhanh, thở khó, rút ở kẽ sườn, ngực lõm, hoặc tím tái.
• Bé co giật, hoặc mê sau cơn co giật không hồi lại như bình thường.
• Nôn liên tục, nôn ra máu, hoặc nôn ra dịch xanh/ xanh đậm.
• Đau bụng dữ dội, bụng cứng phình, hoặc đau bụng kèm nôn.
• Phát ban đỏ hoặc tím không mờ đi khi ấn bằng ly thủy tinh (nếu phát ban kèm sốt hoặc đau đầu nặng).
• Cổ cứng, đau đầu rất nặng, sợ ánh sáng, hoặc thấy ánh sáng chói.
• Tay chân lạnh, da tái hoặc tím tái, ngứa ran, tím tái da, hay ngất xỉu.
• Bé tiểu tiện rất ít hoặc không tiểu tiện.

Một câu hỏi để chốt lại: bé có nôn không, và có nôn ra dịch xanh không? Câu trả lời này đổi mức gọi cấp cứu.

4) Trong 24 giờ tới, "làm đúng" trông như thế nào

Vì tối nay bé sẽ được người có chuyên môn đánh giá về vụ thuốc, điều đáng đo trong ngày mai không phải là "hết sốt", mà là:

1. Bé đã được khám và bạn biết rõ có cần theo dõi thêm không, cần xét nghiệm gì, và dấu hiệu nào phải quay lại.
2. Bạn ghi được: giờ cho uống, lượng ghi trên vỉ hộp, cân nặng bé, nhiệt độ kèm giờ, lần cuối bé tiểu tiện.
3. Tối nay không có thêm liều thuốc nào ngoài chỉ định.

Không hứa điều gì ở đây — sốt 39 độ với trẻ 3 tuổi phần lớn là nhiễm trùng, và thuốc hạ sốt không chữa được nguyên nhân, chỉ giúp bé dễ chịu. Nhưng việc bạn phải làm tối nay không phải chọn đúng loại thuốc: đó là gọi trung tâm độc chất, mang theo vỏ hộp, và nói ra cân nặng bé.

Tôi không phải bác sĩ và không thể chẩn đoán nguyên nhân sốt, không tính liều, không quyết định bé có được dùng thuốc tiếp hay không. Phần thuốc vừa uống phải do bác sĩ hoặc trung tâm độc chất đánh giá trực tiếp.

*Nguồn: hướng dẫn sơ cứu ngộ độc do uống thuốc và tài liệu sốt trẻ em trong bộ thẻ nội bộ. Chưa kiểm tra được: số điện thoại cấp cứu ở nơi bạn ở, vì tôi chưa biết bạn đang ở thành phố và quốc gia nào — bạn cho biết thì tôi tra số cụ thể cho nơi đó.*